Szwecja przejęła na Bałtyku podejrzany statek, płynący do Rosji

Szwedzka Straż Przybrzeżna dokonała abordażu i przejęła kontrolę nad statkiem towarowym na Morzu Bałtyckim po tym, jak ustalono, że jednostka może być bezpaństwowa.

Operacja miała miejsce w piątek na wodach terytorialnych u wybrzeży Trelleborga. Statek płynął z marokańskiej Casablanki do rosyjskiego Sankt Petersburga, ale nie udało się zweryfikować jego bandery. Władze wszczęły wstępne dochodzenie karne w sprawie naruszenia przepisów morskich związanych ze zdatnością do żeglugi.

Media donoszą, że statek mógł przewozić skradzione zboże z okupowanych terytoriów Ukrainy.

5 marca 2026 roku szwedzka Straż Przybrzeżna (Kustbevakningen) przechwyciła drobnicowiec o nazwie Caffa na wodach terytorialnych w pobliżu Trelleborga. Jednostka, zbudowana w 1997 roku, według danych systemu AIS płynęła z Casablanki w Maroku do Sankt Petersburga w Rosji.

Służbom nie udało się zweryfikować bandery statku, co zgodnie z prawem morskim pozwoliło zaklasyfikować go jako jednostkę bezpaństwową. W komunikacie wydanym po operacji Straż Przybrzeżna poinformowała: "Dziś o godzinie 15:50 Straż Przybrzeżna przejęła kontrolę nad statkiem o niejasnym statusie bandery, co do którego istnieje podejrzenie, że jest bezpaństwowcem".

W operacji abordażowej wzięły udział Szwedzka Narodowa Grupa Zadaniowa, narodowy zespół abordażowy Straży Przybrzeżnej oraz policyjny helikopter. Władze opisały akcję jako zaplanowaną i przeprowadzoną spokojnie, bez doniesień o oporze ze strony załogi.

Prawo morskie a statki bez bandery. Podstawa interwencji

Zgodnie z prawem morskim statki nieposiadające uznanej bandery państwa mogą podlegać kontroli i przeszukaniu przez władze państwa, na którego wodach terytorialnych się znajdują. Brak bandery oznacza, że nie istnieje państwo, które sprawuje nadzór nad jednostką, jej zdatnością do żeglugi ani zgodnością z międzynarodowymi regulacjami.

Szwedzkie władze podkreśliły, że bez istniejącego państwa bandery nie można zweryfikować bezpieczeństwa statku, jego zdatności do żeglugi ani zgodności z normami, co daje podstawę do interwencji i przejęcia kontroli nad jednostką.

Śledczy wszczęli już wstępne dochodzenie karne w sprawie naruszenia praw morskich związanych ze zdatnością do żeglugi. Na statku nadal pozostają członkowie Straży Przybrzeżnej, którzy przeszukują jednostkę, zabezpieczają dowody i przesłuchują członków załogi.

Podejrzenie przewozu skradzionego zboża z Ukrainy

Statek przyciągnął dodatkową uwagę po doniesieniach medialnych sugerujących, że może przewozić skradzione zboże, potencjalnie powiązane z ładunkami pochodzącymi z okupowanych terytoriów Ukrainy. Od początku rosyjskiej inwazji na pełną skalę w 2022 roku wielokrotnie pojawiały się doniesienia o nielegalnym wywozie ukraińskiego zboża z terenów okupowanych przez Rosję.

Choć na razie nie potwierdzono oficjalnie, co dokładnie znajduje się w ładowniach Caffy, sam fakt przejęcia jednostki płynącej do Sankt Petersburga wzbudził podejrzenia o próbę obejścia międzynarodowych sankcji i restrykcji handlowych nałożonych na Rosję.

Szwedzkie władze poinformowały, że Straż Przybrzeżna przetwarza informacje znalezione na pokładzie Caffy, ale proces ten wymaga czasu.

Europa zaostrza kontrole na morzu

Kontrola szwedzkich służb odzwierciedla szerszą tendencję do bardziej stanowczego egzekwowania przepisów morskich w Europie. Władze państw nadbałtyckich i całej Unii Europejskiej zaostrzają kontrolę nad statkami podejrzewanymi o unikanie sankcji, nielegalny przewóz ładunków lub fałszywą rejestrację.

W ostatnich miesiącach państwa europejskie coraz częściej sięgają po instrumenty prawa morskiego – w tym weryfikację bandery, odmowę swobodnego przepływu i operacyjne wejścia na pokład – w celu prowadzenia dochodzeń w sprawie statków podejrzewanych o działanie pod fałszywą banderą lub o niejasnych strukturach własnościowych.

MG