Sto lat temu spłynął na wodę RMS "Titanic"

Czterokominowe transatlantyki budowane były w trzech krajach - cesarskich Niemczech, Wielkiej Brytanii i Francji, w pięciu stoczniach - u Vulcana w ówczesnym pruskim Stettinie - dziś polskim Szczecinie, u Johna Browna w Clydebank, u Swana Huntera i Wigham-Richardsona w Newcastle, u Harlanda i Wolffa w Belfaście oraz w Chantiers de Penhoet w St. Nazaire.

Pierwszy czterokominowiec spłynął na wodę 4 maja 1897 roku we wspomnianym Stettinie, ostatni - 26 lutego 1914 roku w północnoirlandzkim Belfaście. Razem było ich dwanaście, a ich czas obejmował 54 lata. Służyły pod trzema banderami - niemiecką, francuską i brytyjską - i flagami pięciu armatorów (bremeńskiego NDLu, hamburskiego HAPAGu, paryskiej CGT oraz brytyjskich: Cunarda i White Star Line).

Połowa wszystkich czterokominowców (Lusitania, Mauretania, Aquitania, Olympic, Titanic i Britannic) służyła pod brytyjską banderą handlową. Połowa (Kaiser Wilhelm der Grosse, Deutschland, Kronprinz Wilhelm, Kaiser Wilhelm II, Lusitania i Mauretania) zdobyła BWA. Pięć (Kaiser Wilhelm der Grosse, Deutschland, Kronprinz Wilhelm, Kaiser Wilhelm II i Kronprinzessin Cecilie) powstało w jednej stoczni - u Vulcana w Stettinie. Jedna trzecia (Titanic, Kaiser Wilhelm der Grosse, Lusitania i Britannic) zatonęła. Nazwy jednej trzeciej (Deutschland, France, Mauretania i Britannic) zostały w późniejszych latach powtórzone (każda już tylko w postaci dwukominowca). Pierwsza z tych nazw pojawiła się m.in. na burcie istniejącego do dziś szkolnego żaglowca, a obecnie nosi ją także jeden z najpopularniejszych niemieckich wycieczkowców morskich. Nazwy co najmniej jednej trzeciej (Kaiser Wilhelm der Grosse, Deutschland, Kronprinz Wilhelm i France) pojawiły się na burtach pancerników, w tym co najmniej jedna - France - zdobiła burtę drednota. Jedna czwarta (Kronprinz Wilhelm, Kaiser Wilhelm II i Kronprinzessin Cecilie) dostała imiona osób żyjących w chwili wodowania. Jedna czwarta (Olympic, Ti-tanic i Britannic) miała po trzy śruby, mieszany napęd i na pewno "ślepe" ostatnie kominy. Jedna szósta (Mauretania i France) spłynęła na wodę 20 września (tj. w dniu moich urodzin, odpowiednio w 1906 i 1910 roku).

Jedna dwunasta (Britannic) nigdy nie weszła na Szlak. Pierwszy (Kaiser Wilhelm der Grosse) był najmniejszy i miał najdłuższą nazwę. Ostatni (Britannic) był największy.

Najmniejszy czterokominowiec brytyjski (Lusitania) był znacznie większy od największego niemieckiego (Kronprinzessin Cecilie). Największym czterokominowcem, jaki wszedł na Szlak, był brytyjski Titanic. Najkrótszą nazwę miała France. Jedynym armatorem, który w latach 1897-1914 eksploatował aż cztery czterokominowce (Kaiser Wilhelm der Grosse, Kronprinz Wilhelm, Kaiser Wilhelm II i Kronprinzessin Cecilie) był bremeński NDL. Jedynym czterokominowcem i jedynym zdobywcą BWA pod flagą HAPAGu była Deutschland. Jedynym pasażerskim czterokominowcem francuskim była France (druga). Jedynym niemieckim czterokominowcem, który po przegranej I wojnie światowej powrócił (tylko z dwoma kominami i pod nazwą Hansa) na stary Szlak Atlantycki - była Deutschland. Jedynym czterokominowcem z Belfastu, jaki uratował honor nieudanego tria White Star Line, był RMS Olympic (zwany "Old Reliable", czyli "Stara Niezawodna").

Jedynym czterokominowcem, jaki zatonął w czasie pokoju, był Titanic. Jedynym, jaki przetrwał w służbie dwie wojny światowe - była Cunardowska Aquitania. Czterokominowce nigdy nie spotkały się w jednym porcie - w chwili wodowania ostatniego (Britannica) na morzach nie było już Titanica!

Co ciekawe, w trzynaście lat po wodowaniu czterokominowca swego imienia Cesarz Wilhelm I trafił - w formie brązowego odlewu in figura - na cokół pomnika przed Ratuszem w ówczesnym Stolpie-in-Pommern (dziś Słupsku), odsłoniętego przez Wilhelma II.


Wojciech Wachniewski{jathumbnail off}