Od stycznia do września 2026 roku, Koleje Azerbejdżańskie (ADY) przyjęły 416 pociągów blokowych z Chin. Rosnący ruch wzmacnia znaczenie Korytarza Środkowego, łączącego ten kraj z Europą przez Azję Centralną, Morze Kaspijskie i Kaukaz Południowy.
Liczba 416 składów w pierwszych dziewięciu miesiącach br. oznacza wzrost o 40 proc. w stosunku do takiego samego okresu w 2025 roku, w którym do Azerbejdżanu zawitało 297 składów.
Wzrost liczby pociągów pokazuje zwiększające się wykorzystanie połączeń na osi wschód–zachód. Najnowsze dane pokazują jednocześnie wzrost tranzytu kolejowego przez Azerbejdżan i przeładunków kontenerowych w porcie w Baku.
Pociąg blokowy to skład przeznaczony do przewozu określonej partii ładunku na konkretnej trasie, zazwyczaj bez odłączania wagonów na kolejnych stacjach. Rozwiązanie to ułatwia organizację transportu kontenerowego i ogranicza czas potrzebny na operacje pośrednie.
Morze Kaspijskie łączy kolejowe odcinki trasy
Korytarz Środkowy, nazywany również Transkaspijskim Międzynarodowym Szlakiem Transportowym (TITR), prowadzi z Chin przez Azję Centralną, Morze Kaspijskie, Azerbejdżan i Gruzję, a następnie w kierunku Turcji i rynków europejskich.
To korytarz multimodalny. Kontenery przewożone koleją muszą zostać przeładowane na statki przeprawiające się przez Morze Kaspijskie, a po dotarciu do Azerbejdżanu ponownie trafiają na kolej.
W tym układzie istotną rolę odgrywa port w Baku, położony w Alacie, łącząc transport morski na Morzu Kaspijskim z siecią kolejową Azerbejdżanu.
Znaczenie ma również linia Baku–Tbilisi–Kars prowadząca przez Gruzję do Turcji. Po modernizacji gruzińskiego odcinka jej roczna zdolność przewozowa wzrosła z około 1 mln do 5 mln ton. Zmodernizowaną linię oficjalnie oddano do pełnej eksploatacji 2 czerwca 2026 roku.
Tranzyt kolejowy również rośnie
Nowsze dane ADY pokazują, że wzrost pociągów z Chin wpisuje się w szerszą tendencję.
W pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 roku Koleje Azerbejdżańskie przewiozły prawie 14 mln ton ładunków, o 11 proc. więcej niż rok wcześniej. Sam tranzyt kolejowy wzrósł o 15 proc., do 5,7 mln ton, a na korytarzu Wschód–Zachód wzrost wyniósł 20 proc.
Dla porównania, według danych AZCON Holding po pierwszym półroczu tranzyt ADY wynosił 3,625 mln ton i był o 9 proc. większy niż rok wcześniej. Na korytarzu Wschód–Zachód, określanym przez AZCON jako Korytarz Środkowy, przewieziono wówczas 1,958 mln ton, o 12 proc. więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku.
Liczba pociągów z Chin jest tylko jednym z elementów całego ruchu tranzytowego. Przez Azerbejdżan przewożone są również towary z Azji Centralnej i innych kierunków.
Rosną też przeładunki w porcie w Baku. Od stycznia do września port obsłużył około 100 tys. TEU, czyli o około 30 proc. więcej niż rok wcześniej. Łączne wolumeny wyniosły 6,35 mln ton, a w przypadku suchych ładunków masowych wzrost sięgnął 71 proc., do 1,75 mln ton. Dane te dotyczą całej działalności portu, a nie wyłącznie Korytarza Środkowego.
Alternatywa dla tradycyjnych szlaków
Korytarz Środkowy jest rozwijany jako dodatkowa droga pomiędzy Azją a Europą. Jego znaczenie rośnie, gdy inne szlaki są narażone na konflikty, napięcia polityczne lub zakłócenia w żegludze. Pozwala ominąć Rosję i w większym stopniu wykorzystuje kolej oraz transport przez Morze Kaspijskie.
Nie oznacza to jednak, że jest prostym zamiennikiem transportu morskiego przez Kanał Sueski. Na trasie trzeba koordynować przewozy kolejowe w kilku państwach, odprawy graniczne, przeładunki w portach i przeprawy przez Morze Kaspijskie. Każda z tych operacji może stać się wąskim gardłem.
Dlatego konkurencyjność korytarza zależy nie tylko od długości trasy, lecz także od regularności połączeń, dostępności statków na Morzu Kaspijskim, przepustowości terminali i szybkości procedur celnych.
W październiku ADY zapowiedziały również analizę ograniczeń infrastrukturalnych na południowej odnodze systemu. Azerbejdżan rozwija jednocześnie rozwiązania cyfrowe i systemy typu „single window”, które mają ułatwić śledzenie ładunków i koordynację pomiędzy uczestnikami przewozu.
Baku gra o więcej w tranzycie między Azją a Europą
Dla Azerbejdżanu rozwój Korytarza Środkowego ma znaczenie szersze niż sam transport kolejowy. Większy ruch oznacza zapotrzebowanie na usługi portowe, magazynowanie, przeładunki, odprawy celne i obsługę logistyczną. Może więc wspierać rozwój sektorów gospodarki niezwiązanych bezpośrednio z wydobyciem ropy i gazu.
Azerbejdżańskie władze zakładają dalszy wzrost przewozów przez Korytarz Środkowy. Według przedstawiciela Ministerstwa Rozwoju Cyfrowego i Transportu w całym 2026 roku wolumen przewozów tą trasą może osiągnąć około 5,5 mln ton. Jednocześnie planowane jest zwiększenie rocznej przepustowości portu w Baku z obecnych 15 mln do 25 mln ton do 2030 roku.
Rosnąca liczba pociągów z Chin pokazuje więc, że Korytarz Środkowy jest coraz intensywniej wykorzystywany. Jego dalszy rozwój będzie jednak zależał nie tylko od popytu na przewozy, lecz również od tego, czy porty, linie kolejowe i terminale nadążą za wzrostem ruchu i czy uczestnikom szlaku uda się ograniczyć czas oraz koszt przeładunków na kolejnych etapach trasy.
MG
USD
EUR
CHF
GBP