Twierdza Portowa istnieje?

Czytelnik poinformował nas o niezwykłym znalezisku na terenie Portu Handlowego Świnoujście. Podczas prac w rejonie Nabrzeża Górników i Nabrzeża Hutników odkopane zostały fundamenty starej budowli. Wiele wskazuje na to, że są to pozostałości Twierdzy Portowej wysadzonej w latach 70. pod budowę Świnoportu.

Według map, w tym właśnie miejscu istniała Twierdza Portowa, którą w czasach PRL wysadzono, żeby na jej miejscu położyć betonowe płyty. W odkryciu fundamentów nie byłoby nic dziwnego, gdyby nie to, że wcześniej twierdzono, że po twierdzy nic nie zostało. Zdaniem nieżyjącego już świnoujskiego historyka Andrzeja Wrońskiego, twierdza została rozebrana łącznie z fundamentami. O odkryciu Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie dowiedział się od „Kuriera”.

- Nie dysponujemy mapami geodezyjnymi, które mogłyby szczegółowo określać miejsce, w którym istniał Fort nr 2 (tym mianem konserwator określa właśnie Twierdzę Portową - red.). Są to raczej mapy o charakterze turystycznym. Możemy jednak zwrócić się do dysponenta terenu, żeby wyjaśnił, co odkopał i poinformował o zakresie prac tam wykonywanych - mówi Tomasz Wolender, zastępca Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

O tym, że mogą być to pozostałości największej ze świnoujskich fortyfikacji, świadczy - poza lokalizacją - konstrukcja fundamentu, który zbudowany jest z ciosanych granitowych głazów i czerwonych cegieł oznaczonych markami cegielni w Ueckermünde. Z tej samej cegły zbudowany jest chociażby pobliski Fort Geharda, który został ostatnio uznany przez Polską Organizację Turystyczną za „Siódmy Turystyczny Cud Polski”.

Twierdza Portowa powstała w latach 1849-54. Architektonicznie przypominała nieco średniowieczny zamek. Przez niemal całą drugą połowę XIX wieku pruscy inżynierowie przebudowywali fort, zwiększając m.in. odporność murów i stropów. W końcu zrezygnowano z jego wojennej funkcji. Później były to pruskie koszary. W trakcie I i II wojny światowej funkcjonował tu szpital. Później stacjonowali w nim sowieccy żołnierzy, a po 1962 roku urządzono tu hotelik PTTK oraz znany na całym Wybrzeżu bar „Twierdza”. Miejsce to do dzisiaj z sentymentem wspominają mieszkańcy świnoujskich wysp. W latach 70. saperzy wysadzili fort ze względu na rozbudowę Świnoportu. Fort zniszczono pomimo że znajdował się on w rejestrze konserwatora zabytków.

Na razie nie wiadomo jeszcze, jakie będą losy tej budowli.

Bartosz TURLEJSKI
{jathumbnail off}