Samotni po polsku

Wydaje się, że Polacy wrócili do samotnego żeglowania dookoła świata uznawanego za najwyższe żeglarskie osiągnięcie. Ilu z nich dotychczas dokonało tego wyczynu? Okazuje się, że ustalenie tej listy nie jest proste.

Pod koniec maja tego roku Zbigniew Gutkowski ukończył samotne regaty dookoła świata Velux 5 Oceans. Stał się w ten sposób pierwszym Polakiem w historii, który wziął udział w tego rodzaju imprezie. Nieco ponad miesiąc później Tomasz Cichocki wyruszył z Brestu w swój samotny rejs wokół ziemi bez zawijania do portów. Podobne przedsięwzięcie zapowiada na jesień inny słynny polski żeglarz, Roman Paszke.

To tylko przykłady z ostatniej chwili. Lata ubiegłe też obfitowały w podobne przedsięwzięcia. Wśród nich były aż trzy samotne kobiece podróże tego rodzaju – Joanny Pajkowskiej, Marty Sziłajtis-Obiegło i Nataszy Caban. Wszystko to pozwala sądzić, że samotne pływanie jachtem żaglowym dookoła świata przeżywa w naszym kraju swoisty renesans. I, oczywiście, prowokuje do pytań.

W jednym z listów do redakcji, mieszkający we Francji, Andrzej Kowalczyk, którego syn Jan zakończył, trzy dni po Gutkowskim, swój rejs dookoła świata, w większości samotny, poprosił nas o ustalenie dokładnej listy polskich żeglarzy, którzy mają na koncie podobny wyczyn. Podał też swój własny spis tych nazwisk. Z pozoru proste zadanie, ku naszemu zaskoczeniu, nastręczyło jednak sporo trudności.

Wydawało się bowiem, że listę samotnych polskich żeglarzy ustalimy bez większego problemu. Nic bardziej mylnego. Przez kilka tygodni wertowaliśmy książki, spisy żeglarskich nagród i internet. O sprawę pytaliśmy też kilku specjalistów. Spisy zmieniały się kilkakrotnie. Pierwotnie, z pamięci, ustalona na dziewięć osób liczba Polaków, którzy samotnie opłynęli świat, rozrosła się w końcu do kilkunastu. Piszemy ostrożnie „kilkunastu”,  bo co ciekawe, wiele wskazuje na to, że jest to spis niekompletny.

Trudne z definicji

Przyczyn takiego stanu rzeczy jest przynajmniej kilka. Pierwsza to stan badań nad polskim, samotnym jachtingiem oceanicznym. Na palcach jednej ręki można obecnie w Polsce policzyć ludzi profesjonalnie zajmujących się badaniem dziejów żeglarstwa. Nie istnieje żaden oficjalny i potwierdzony (czytaj: nie budzący żadnych wątpliwości) rejestr polskich żeglarzy, którzy samotnie okrążyli dotychczas ziemski glob.

Publikacje poświęcone tematowi są albo fragmentaryczne, albo nieaktualne. Prace z okresu PRL-u, z oczywistych względów, pomijały na przykład osiągnięcia żeglarzy polonijnych. Nowszych książek brak. Wyjątkiem jest znakomity „Polski samotny jachting oceaniczny 1936-1996” Andrzeja Urbańczyka, żeglarza z historycznym wykształceniem, który sam ma na koncie zamknięcie Wielkiej Pętli wokół ziemi. Opis dokonań polskich samotnych żeglarzy nie zawiera jednak w książce ostatniego okresu obejmującego piętnaście lat.

Problem stanowi też definicja samotnego pływania wokół ziemi. Czym ono jest? Na jakiej trasie? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na te pytania. Istnieją spore rozbieżności w rozumieniu warunków, jakie musi spełniać tego rodzaju rejs i co najmniej kilka jego definicji.

Ba! A jak traktować takie kwestie jak obecność zwierząt, np. ukochanego kota czy psa na jachcie? Czy wtedy jest to także samotna żegluga? Tylko z pozoru takie pytania wydają się zakrawać na żart niewart rozważenia. Niektórzy, całkiem na poważnie uważają, że kontakt z ulubionymi czworonogami ułatwia znoszenie samotności podczas długiego rejsu.

Im dalej w las, tym więcej drzew. Jeśli bowiem istnieją rozbieżności w tak podstawowej sprawie jak opisana powyżej, to co z innymi? Czy rejs wokół Przylądka Horn to to samo co przez Kanał Panamski? Czy opłynięcie ziemi bez zawijania do portów można porównać z podróżą z przystankami? A nawet z licznymi powrotami do domu w międzyczasie? A co z okrążeniem ziemi podczas regat? Jak mają się współczesne rejsy na jachtach naszpikowanych elektroniką, z możliwością zadzwonienia do rodziny nawet z najbardziej odludnego miejsca Oceanu Południowego, do wypraw sprzed czterdziestu lat, kiedy takich możliwości nie było, bo technika na to nie pozwalała?